Pustynia Namib

 

Pustynia Namib rozciąga się wzdłuż południowo-zachodnich wybrzeży Afryki. Ciągnie się ona wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, mniej więcej od ujścia rzeki Cuncnc na północy do ujścia rzeki Oranje na południu, na długości około 1300 km. Zajmuje ona wąski pas wybrzeża szerokości 50-130 km oraz mocno porozcinane dolinami stoki Wielkiego Urwiska, aż do jego krawędzi na wysokości 1000-1500 m n.p.m.

Na północy Namib ma cechy pustyni kamienistej i żwirowej. Pustynię rozdziela rzeka Kuiseb, która wpada do Atlantyku w Walvis Bay. Na południe od niej przeważa typ pustyni piaszczystej. Liczące sobie wiele wieków żwirowe tarasy, leżące poniżej pustynnych wydm, kryją pod sobą największe na świecie pokłady diamentów. Zanim około miliona lat temu uformowały się wydmy, wody rzeki Oranje niosły żwir zmieszany z diamentami z okolic Kimberley w Afryce Południowej wprost do oceanu.

 

Pustynia Namib
geografia matura

 

Kiedy żwir opadł na dno, prądy przybrzeżne przemieściły szlachetne kamienie na północ, gdzie osiadły one wzdłuż pustynnego wybrzeża. Z czasem pokryły je błota i osady pochodzące z doliny rzeki Oranje.Obszar na północ od rzeki Kuiseb to skalista wyżyna granicząca na zachodzie z niebezpiecznymi wodami oceanu, przez które ten nadmorski fragment pustyni zyskał miano Skeleton Coast (Wybrzeża Szkieletowego).

Na obszarze pustyni Namib panuje klimat zwrotnikowy, skrajnie suchy, z opadami 10 do 100 mm rocznie i stosunkowo niskimi temperaturami powietrza (średnio 17-19°C w lutym, najcieplejszym miesiącu i 12-13°C w lipcu, miesiącu najchłodniejszym). Spowodowane jest to wpływem zimnego Prądu Benguelskiego płynącego wzdłuż wybrzeża, sprzyjającego dużej wilgotności powietrza i częstemu występowaniu mgieł. Pustynia Namib jest typowym przykładem pustyni mglistej. Chłodny północny Prąd Benguelski sprawia, że wzdłuż wybrzeża występuje bogactwo fauny morskiej. Na płazach Cape Cross  znajduje się jedyna na kontynencie afrykańskim hodowlana kolonia fok.

Choć roczne opady na tym pustynnym brzegu wynoszą zaledwie 25 milimetrów, dzięki specyficznemu źródłu wilgoci, jakim jest mgła, żyje tu wiele gatunków niewielkich zwierząt.

Welwiczia to, ciekawa roślina przypominająca kształtem ogromną marchew. Występuje ona  na piaszczystej równinie na północ od rzeki Kuiseb. Ten występujący wyłącznie na pustyni Namib gatunek jest wyjątkowo długowieczny. Niektóre okazy dożywają nawet 2 tysięcy lat. Roślina ta ma dwa wstęgowate skórzaste liście wijące się po ziemi. Pod wpływem wiatrów pękają one podłużnie na liczne skręcające się pasy. Mgła ulega kondensacji na powierzchni rośliny. Powstałe krople wody pobierane są przez welwiczię porami w liściach. Roślina wchłania też wilgoć z gleby za pomocą niewielkich korzonków. Główny korzeń osiąga do 3 metrów długości i służy jako spiżarnia, w której roślina gromadzi wodę oraz potrzebne jej do życia minerały.

Większość jaszczurek żyjących na pustyni zaspokaja zapotrzebowanie na wodę, żywiąc się małymi owadami. Ich największym przysmakiem są soczyste świerszcze. Gekona nocnego natura wyposażyła w długi zwinny język, którym potrafi zlizywać wilgoć z własnych oczu, uzupełniając w ten sposób niedobór wody. Jego największym wrogiem jest żmija rogata, która prześlizguje się zakosami przez wydmy, pozostawiając równoległe ślady ułożone pod kątem 45° do kierunku poruszania się. Polując, zagrzebuje się w piasku, z którego wystają tylko jej oczy, penetrujące okolicę w poszukiwaniu ofiary. Jaszczurki, które zbytnio się do niej zbliżą, paraliżuje jadem i połyka w całości.

Większe zwierzęta nie są w stanie tak łatwo przystosować się do życia na pustyni. Potrzebują więcej wody, niż można tu znaleźć. Na skutek panujących na pustyni upałów krew podgrzewa się do tak wysokiej temperatury, że mózg zwierzęcia ulega uszkodzeniu.